Dotacje na wzmocnienie instytucjonalne organizacji pozarządowych

Opis narzędzia

Dotacje na wzmocnienie instytucjonalne organizacji pozarządowych to forma współpracy jednostek samorządu terytorialnego z podmiotami trzeciego sektora, która ma na celu wzmocnienie potencjału organizacyjnego, infrastrukturalnego i kompetencyjnego NGO. Dzięki temu organizacje mogą sprawniej i długoterminowo realizować zadania publiczne, stając się dla samorządu równorzędnym i kompetentnym partnerem.

To rozwiązanie sprawdza się zarówno w przypadku organizacji dopiero startujących, które potrzebują podstawowego zaplecza, jak i tych z doświadczeniem, które chcą podnosić kwalifikacje zespołu czy inwestować w sprzęt niezbędny do skuteczniejszego działania. Z otrzymanych środków można sfinansować m.in.:

• zakup komputerów, wyposażenia biurowego lub specjalistycznego oprogramowania (np. księgowo-kadrowego),
• utworzenie lub modernizację strony internetowej,
• drobne remonty lub adaptację pomieszczeń, w których realizowane są zadania publiczne,
• szkolenia dla pracowników i wolontariuszy,
• usługi doradcze (np. prawne, księgowe, fundraisingowe),
• prace nad strategią rozwoju, promocji czy pozyskiwania funduszy.

W praktyce narzędzie to jest realizowane:

• w otwartych konkursach ofert (powierzenie lub wsparcie) – gdzie w ogłoszeniu z góry określa się, jaką część dotacji (np. procentowo) można przeznaczyć na cele rozwojowe,
• w trybie tzw. małych grantów (na podstawie art. 19a udppiw).

Podsumowując, dotacje/granty na wzmocnienie instytucjonalne organizacji pozarządowych pozwalają finansować nie tylko samo zadanie, ale też zaplecze, wiedzę i narzędzia, które sprawiają, że organizacje lepiej służą mieszkańcom. Wsparcie to należy traktować jako element budowania stabilności, profesjonalizmu organizacji. Podobnie jak instrumenty opisane w Płaszczyźnie III, dotacje na rozwój instytucjonalny są warunkiem rozwoju sektora pozarządowego jako partnera w realizacji zadań publicznych. Jest to forma „inwestycji” w rozwój lokalny i budowanie stabilności partnerów.

Kiedy warto stosować rozwiązanie

Dotacje na rozwój instytucjonalny organizacji pozarządowych są narzędziem rozwojowym, a nie interwencyjnym, dlatego warto je wdrażać, gdy samorządowi zależy na:

• podniesieniu jakości usług publicznych – poprzez inwestycję w potencjał organizacji, która je realizuje lub chce wejść w system realizacji usług,
• budowaniu silnego sektora pozarządowego – takiego, który jest realnym partnerem w rozwiązywaniu lokalnych problemów,
• wsparciu nowych lub małych organizacji – które mają pomysł, ale brak im biura, sprzętu czy doświadczenia,
• odpowiedzi na gotowość organizacji do rozwoju – gdy chcą one działać bardziej profesjonalnie, ale potrzebują do tego impulsu,
• aktywizacji mieszkańców i rozwoju partycypacji – silne organizacje lepiej angażują lokalną społeczność,
• zwiększeniu widoczności i dostępności działań społecznych – profesjonalna organizacja skuteczniej dociera do odbiorców.

Korzyści dla JST

• Wyższa jakość zlecanych zadań publicznych

Inwestując w zaplecze organizacji (kadry, procedury, narzędzia), samorząd ogranicza ryzyko błędów i wpływa na standard usług świadczonych mieszkańcom. Rozwój tego potencjału ma być gwarantem zapewnienia standardu usług społecznych.

• Lepszy dostęp do usług publicznych

Dofinansowanie remontu czy zakup sprzętu to inwestycja w infrastrukturę, która służy mieszkańcom przez lata, często także tym ze szczególnymi potrzebami.

• Trwałe partnerstwa

Organizacja, która ma stabilne fundamenty, staje się partnerem, a nie tylko jednorazowym wykonawcą. Stabilne i silne organizacje stają się cennym sprzymierzeńcem w kolejnych przedsięwzięciach, w tym w realizacji dużych projektów ze środków pozabudżetowych.

• Profesjonalne kadry

To samorząd pośrednio wpływa na podnoszenie kompetencji osób działających w NGO, co przekłada się na lepsze świadczenie usług, rozwój nowych projektów czy planowanie i realizację długoterminowych działań.

• Silniejsza wspólnota lokalna

Wzmocnione organizacje skuteczniej pracują u podstaw, budując więzi lokalne i angażując mieszkańców.

• Realizacja celów strategicznych

Dzięki silnym partnerom społecznym samorząd skuteczniej wdraża strategie, polityki miejskie, nie opierając się wyłącznie na własnych zasobach. Ma partnera do realizacji zadań publicznych, co jest głównym wyzwaniem w rozwoju lokalnym.

Korzyści dla NGO

• Silniejsze zaplecze do codziennej pracy

Lepszy sprzęt, oprogramowanie i procedury oznaczają mniej chaosu i więcej czasu na działanie i realizację zadań zgodnie ze standardami.

• Możliwość zaplanowania swojego rozwoju

Grant pozwala odejść od doraźnego, projektowego funkcjonowania na rzecz przemyślanej strategii i inwestycji w zespół.

• Większa wiarygodność i gotowość do większych wyzwań

Dobrze zorganizowana organizacja łatwiej sięga po środki na duże, wieloletnie projekty, bo jest przygotowana do spełniania standardów jakościowych, organizacyjnych i sprawozdawczych wymaganych przy realizacji zadań publicznych.

• Lepsze warunki do pracy z mieszkańcami

Wyremontowana siedziba bez barier to miejsce przyjazne każdemu – poprawa bezpieczeństwa, funkcjonalności oraz likwidacja barier architektonicznych, zwiększa dostępność działań dla różnych grup mieszkańców.

• Inwestycje, które procentują latami

Sprzęt czy oprogramowanie zostają w organizacji i służą kolejnym działaniom.

• Lepsze zarządzanie i kontakty z otoczeniem

Nowoczesne narzędzia ułatwiają rozliczenia środków publicznych, a inwestycje w komunikację i zaplecze techniczne sprzyjają komunikacji i budowaniu zaufania wśród mieszkańców.

Wyzwania związane ze stosowaniem 

Po stronie samorządu:

• Konieczność precyzyjnego planowania

W ogłoszeniu konkursowym trzeba jasno określić, na co dokładnie można przeznaczyć środki i w jakiej wysokości, by uniknąć nieporozumień na etapie oceny ofert, a następnie przy ich rozliczaniu. Należy zwrócić uwagę, że wydatki rozwojowe muszą być powiązane z jakością i trwałością realizowanego zadania publicznego.

• Ograniczone środki w budżetach samorządów

Środki przeznaczone na rozwój organizacji to pieniądze, których nie wydaje się na bieżące zadania. Potrzebne jest świadome wyważenie priorytetów. Rozwój instytucjonalny NGO należy potraktować tak jak rozwój lokalnej przedsiębiorczości – jako inwestycję w kolejne lata realizacji zadań publicznych.

• Ryzyko nietrafienia w potrzeby

Sztywne limity czy krótkie terminy, a także tryb zlecenia lub rodzaj zadania publicznego, w ramach którego pojawia się możliwość sfinansowania wydatków rozwojowych, mogą sprawić, że z grantu nie skorzystają ci, którzy najbardziej tego potrzebują (np. nierówności kompetencyjne w młodych organizacjach).

Po stronie organizacji:

• Konieczność dobrego uzasadnienia

Wydatki na rozwój muszą być logicznie powiązane z realizowanym zadaniem publicznym. Nie chodzi o zakupy „na zapas”, tylko o konkretne wzmocnienie jakości usług.

• Odpowiedzialność za efekt

Zdobycie sprzętu czy przeszkolenie zespołu to połowa sukcesu, jednak prawdziwym wyzwaniem jest wdrożenie tych zasobów w codzienną pracę i utrzymanie efektów w kolejnych latach.

Wspólne wyzwania:

• Różne rozumienie „rozwoju”

Istnieje ryzyko, że obie strony potraktują dotację jako zwykły fundusz na zakupy, gubiąc jego strategiczny cel, czyli powiązanie wydatków z długofalowym wzmocnieniem organizacji i poprawą jakości realizowanego zadania publicznego. Dlatego tak ważne jest edukowanie i jasne komunikowanie intencji.

• Trudność w pomiarze efektów

Wzmocnienie organizacji to proces, którego rezultaty często są widoczne dopiero po latach. Trudno je zmierzyć w krótkim cyklu rozliczeniowym projektu, co stanowi wyzwanie zarówno przy ocenie wniosków, jak i przy późniejszym monitorowaniu rezultatów.

Przykłady zastosowania

Warszawa

Celem wspierania rozwoju twórczości, różnorodnych obiegów kultury oraz współpracy w obszarze kultury poprzez prowadzenie systematycznych, długofalowych działań w formule społecznej instytucji kultury ogłoszono otwarty konkurs ofert (wsparcie lub powierzenie) na realizację w latach 2022-2026 zadania publicznego pod nazwą: „Społeczna Instytucja Kultury – budowanie instytucjonalnego wsparcia rozwoju kultury”.

W zadaniu możliwe było uwzględnienie wydatków związanych z rozwojem instytucjonalnym organizacji lub o charakterze administracyjnym, remontowym, które nie mogły przekroczyć 30% kwoty przyznanej dotacji. Wydatki remontowe mogły obejmować: pomalowanie pomieszczeń, wymianę zużytej stolarki okiennej i drzwi, instalacji elektrycznej, wodnej, kanalizacyjnej oraz wymianę części zużytych w toku eksploatacji.

Ogłoszenie o konkursie i inne dokumenty w Warszawie

Lublin

„Grant na start” to dotacje przeznaczone na rozwój młodych organizacji pozarządowych, realizowane w trybie art. 19a udppiw. Oferty miały dotyczyć jednego z dwóch zadań publicznych: działalności wspomagającej rozwój wspólnot i społeczności lokalnych lub działalności na rzecz organizacji.

Z grantu sfinansowano m.in.: zakup laptopa, programu do księgowości, szkolenia dla księgowości, zakup sprzętu biurowego, stworzenie strony internetowej oraz zakup sprzętu i systemu do tworzenia audiodeskrypcji.

Maksymalna kwota dotacji: 5 000 zł (na program przeznaczono 30 tys. zł)

Zaproszenie do udziału w naborze w Lublinie

Wyniki naboru

Katowice

W ramach projektu „Centrum Organizacji Pozarządowych – łączymy społeczności”, zleconego w trybie otwartego konkursu ofert przez Prezydenta miasta Katowice, stowarzyszenie zaplanowało w kosztorysie program pakietów wsparcia COP.

W trakcie realizacji zadania, COP uruchomił nabór wniosków w formie mini konkursu, którego celem było wsparcie organizacji pozarządowych, mających siedzibę lub oddział na terenie miasta Katowice, w ich działaniach rozwojowych, zwiększenie rozpoznawalności oraz wzmocnienie potencjału organizacyjnego i operacyjnego wybranych NGO w środowisku lokalnym.

Maksymalna wartość wsparcia: do 2 500 zł brutto w ramach jednego pakietu

Ogłoszenie o naborze z regulaminem

Wyniki naboru