Model współpracy 2.0: standardy minimum
Zestawienie przedstawia standardy minimum dla wszystkich trzech Płaszczyzn, które obejmuje Model 2.0.
Przygotowana została w formie użytecznego narzędzia, które pozwala ocenić spełnianie standardów minimum i sformułować na tej podstawie wnioski i rekomendacje dotyczące działań, które pozwolą spełnić standardy minimum lub je doskonalić.
Poniższe zestawienie jest jednocześnie narzędziem samooceny: pozwala sprawdzić, które standardy minimum są w danej jednostce spełnione, i na tej podstawie sformułować wnioski oraz rekomendacje.
Płaszczyzna I: Dialog jednostek samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych
Diagnozowanie potrzeb i potencjału organizacji pozarządowych
- Diagnozowanie potrzeb i potencjału organizacji pozarządowych prowadzone jest w sposób cykliczny (np. co roku albo co dwa lata), a jego wyniki wykorzystywane są w rozwijaniu współpracy JST-NGO.
Wzajemna wymiana informacji, wiedzy i doświadczeń
- JST ma łącznika z NGO, np. koordynatora współpracy/pełnomocnika ds. kontaktów z NGO.
- JST stosuje mechanizmy aktywnego i otwartego informowania NGO np. poprzez stronę internetową, wspólne spotkania, mailing.
- Realizowana jest stała formuła wymiany informacji, wiedzy oraz doświadczeń pomiędzy JST i NGO, np. w formie wspólnych spotkań.
Roczny Program Współpracy
- Co roku jest przygotowywany i uchwalany roczny program współpracy (RPW).
- Projekt RPW jest konsultowany z organizacjami pozarządowymi oraz radą działalności pożytku publicznego (jeżeli jest).
- Co roku przygotowywane jest i publikowane sprawozdanie z RPW, które jest przedstawiane organowi stanowiącemu JST oraz radzie działalności pożytku publicznego, jeżeli jest, a jeżeli jej nie ma, to NGO, np. na spotkaniu.
Rada Działalności Pożytku Publicznego
- Powołanie Rady Działalności Pożytku Publicznego (RDPP) na wniosek organizacji pozarządowych, po uprzednim ustaleniu ze środowiskiem organizacji szczegółów dotyczących powołania i funkcjonowania Rady.
- Wspólne określenie regulaminu i sposobu działania RDPP.
- Konsultowanie z RDPP projektów decyzji istotnych dla działalności organizacji pozarządowych.
- Udział RDPP w przygotowaniu rocznego programu współpracy.
Konsultacje JST z organizacjami pozarządowymi
- Prowadzenie konsultacji z NGO w kwestiach istotnych dla ich działalności w oparciu o zasady i mechanizmy określone w uchwale organu stanowiącego.
- Przygotowanie i upublicznienie raportów z konsultacji, zawierających zgłoszone uwagi oraz odniesienie się do nich JST.
Ciała konsultacyjno-doradcze (inne niż rady działalności pożytku publicznego)
- Tworzenie ciał konsultacyjno-doradczych z udziałem NGO działających w obszarach należących do kompetencji tych ciał, o ile wynika to z obowiązującego prawa lub z decyzji JST.
- Tworzenie kanałów komunikacji i wymiany informacji pomiędzy ciałami konsultacyjno-doradczymi.
- Wykorzystywanie przez JST opinii przedstawianych przez ciała konsultacyjno-doradcze przy podejmowaniu decyzji i ich realizacji.
Wypracowywanie, monitorowanie i ocena decyzji podejmowanych przez władze samorządowe
- Tworzenie zespołów z udziałem NGO służących wypracowywaniu, monitorowaniu i ocenie samorządowych polityk publicznych w obszarach, w których działają organizacje pozarządowe, z mocy obowiązującego prawa lub na podstawie decyzji JST.
- Określanie wspólnie zasad działania takich zespołów, ich kompetencji oraz składu.
- Wykorzystywanie przez JST efektów prac takich zespołów w podejmowaniu i realizacji decyzji oraz monitorowaniu i ocenie ich skutków.
Rzecznictwo: dialog pomiędzy organizacjami, rady organizacji pozarządowych, wypracowywanie wspólnych stanowisk
- Wspieranie przez JST tworzenia sieci współpracy NGO działających na jej terenie.
- Utrzymywanie przez JST bieżących kontaktów z sieciami NGO i zapoznawanie się ze stanowiskami, petycjami i wnioskami wspólnie wypracowanymi przez te sieci.
Płaszczyzna II: Współpraca jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi w zakresie realizacji zadań samorządu
Współpraca finansowa przy realizacji zadań samorządu
- Konkurs na realizację zadania w formie wsparcia lub powierzenia – na poziomie JST przeprowadzona jest analiza, jakie zadania są powierzane, a jakie wspierane, oraz jakie standardy realizacji zadań powinny być opracowane.
- „Tryb uproszczony” (art. 19a) – na poziomie JST są jasne informacje, jak działa ten tryb, czy jest realizowany w każdym zadaniu, czy też dla zapewnienia celowości realizacji zadania są rekomendowane jakieś zasady składania ofert w tym trybie.
- Uwzględnienie współpracy z JST z wykorzystaniem „mikrozakupów usług” – na poziomie JST przeprowadzona jest analiza efektywności stosowania trybów dotacji vs. zakupu usługi, w szczególności przy małych zadaniach i usługach.
- Na poziomie JST określony jest katalog zadań, których realizacja wymaga ciągłości, a co za tym idzie, realizowane są odpowiednio kontrakty wieloletnie, lub zapewnia się realizację zadań od początku każdego roku (konkurs na podstawie prowizorium budżetowego).
- Gminy wiejskie i miejsko-wiejskich mają opracowane własne rozwiązanie w zakresie realizacji zadań przez kluby sportowe w oparciu o ustawę o sporcie. Zastosowanie ustawy ma stworzyć zasady współpracy adekwatne do lokalnych potrzeb.
Współpraca niefinansowa przy realizacji zadań samorządu
- Zasady dostępu do mienia komunalnego przy realizacji zadań, w szczególności zasobów jednostek organizacyjnych (np. szkoły, ośrodki sportu, domy kultury, biblioteki) – na poziomie JST spisane są zasady w odpowiedniej formie prawnej.
- Realizacja zasady dostępności w realizacji zadań publicznych – na poziomie JST spisane są zasady w odpowiedniej formie prawnej.
- Zasady wspierania organizacji pozarządowych przy realizacji zadań, usług lokalnych – na poziomie JST określone są zasady wspierania NGO, wpisane w program współpracy.
Partnerstwa projektowe przy realizacji zadań samorządu
- Opracowane zasady tworzenia partnerstw samorządu z organizacjami pozarządowymi – na poziomie JST spisane są zasady w odpowiedniej formie prawnej.
Płaszczyzna III: Infrastruktura współpracy, tworzenie warunków do aktywności społecznej
System wspierania rozwoju organizacji pozarządowych i inicjatyw obywatelskich
- Diagnoza potrzeb i możliwości NGO i mieszkańców wykonywana jest w sposób cykliczny (Płaszczyzna I) i w miarę posiadanych możliwości podejmowane są działania służące wspieraniu aktywności mieszkańców i potencjału NGO.
- Podejmowane są działania edukacyjne adresowane do lokalnych organizacji i grup mieszkańców.
- Diagnozuje się zapotrzebowanie organizacji pozarządowych na korzystanie z lokali samorządowych i wprowadza rozwiązania ułatwiające korzystanie z zasobów lokalowych na cele społeczne.
- Na stronie internetowej urzędu, w łatwo dostępnym miejscu (zakładka, podstrona) zamieszczone są informacje dedykowane lokalnym organizacjom pozarządowym.
- W rocznym programie współpracy zawarte są informacje o formach wsparcia lokalnych organizacji i inicjatyw mieszkańców oraz możliwościach skorzystania z tej pomocy.
Wspieranie procesów integracji środowiska organizacji pozarządowych
- Dostępna jest baza organizacji pozarządowych prowadzących działalność na rzecz mieszkańców.
- JST i organizacje pozarządowe działające na terenie samorządu mają okazję do systematycznych spotkań i integracji.
- W przypadku funkcjonowania w samorządzie ciała/ciał dialogu (np. rady działalności pożytku publicznego), dokłada się starań, aby efektywnie wykorzystać to zaangażowanie m.in. poprzez przygotowanie kompetencyjne członków i członkiń do pracy, jasne określenie zadań oraz wsparcie organizacyjne.
Wspieranie oddolnej aktywności mieszkańców i współpracy lokalnej
- Podejmuje się działania służące wspieraniu społecznego zaangażowania mieszkańców w odpowiedzi na zdiagnozowane potrzeby i możliwości.
- Na poziomie JST prowadzone są działania w zakresie edukacji obywatelskiej młodzieży.
- W JST funkcjonuje uchwała określającą zasady inicjatywy lokalnej i jest w praktyce realizowana.
- Zasoby samorządowe (sprzęt, kanały komunikacyjne, zasoby lokalowe itp.) udostępniane są mieszkańcom podejmującym inicjatywy na rzecz społeczności lokalnej.
Powiązane części Modelu
Co dalej