Opracowane zasady zawierania porozumień o współrealizacji zadań, usług lokalnych

Opis narzędzia

Współpraca administracji publicznej z sektorem pozarządowym nie musi ograniczać się wyłącznie do wymiaru finansowego. Koncentracja debaty publicznej na trybach konkursowych i przepływach środków pieniężnych często przysłania najbardziej elementarną formę kooperacji, jaką jest wzajemne uznanie zasobów oraz doświadczenia obu stron. Zgodnie z art. 5 ust. 1 udppiw, organy administracji publicznej realizują zadania w sferze publicznej we współpracy z organizacjami pozarządowymi. Katalog form tej współpracy ma charakter otwarty (art. 5 ust. 2). Oznacza to, że jednostki samorządu terytorialnego mogą podejmować wspólne działania z organizacjami w oparciu o inne, niefinansowe modele, o ile opierają się one na następujących filarach.

Suwerenność stron

Partnerstwo wymaga pełnego uznania autonomii każdego z podmiotów. Samorząd, występujący zazwyczaj z pozycji strony dysponującej większą siłą sprawczą, musi uznać konieczność uzyskania dostępu do unikalnych zasobów NGO. Z kolei organizacja pozarządowa powinna postrzegać JST jako partnera merytorycznego wspierającego realizację celów statutowych, a nie wyłącznie jako źródło finansowania.

Jawność

Rekomenduje się, aby tego typu współpraca była usankcjonowana pisemną umową cywilnoprawną. Dokument ten powinien precyzyjnie definiować cel, zakres oraz motywację wspólnych działań. Sformalizowanie relacji pozwala uniknąć niejasności i stanowi solidny fundament pod przyszłe, potencjalnie szersze projekty (w tym finansowane ze źródeł zewnętrznych).

Pomocniczość

Samorząd, dysponując znaczącym potencjałem kadrowym i organizacyjnym, nie powinien traktować NGO wyłącznie jako dostawcy kontaktów czy kapitału intelektualnego. Zgodnie z zasadą pomocniczości, organizacja pozarządowa powinna podejmować się zadań adekwatnych do jej rzeczywistych możliwości kadrowych i technicznych, dbając o efektywność wspólnych przedsięwzięć.

Zaufanie

Choć zasada ta nie jest wprost wymieniona w ustawie, stanowi ona fundament działalności społecznej. Budowa trwałych partnerstw wymaga przezwyciężenia deficytu zaufania społecznego, który często rzutuje na relacje instytucjonalne. W tym modelu jest ono kapitałem wypracowanym poprzez wcześniejsze, rzetelnie realizowane zadania publiczne oraz wspólną pracę w zespołach doradczych i roboczych. Jest ono niezbędnym czynnikiem warunkującym sprawną realizację zadań w formule partnerskiej.

Kiedy warto stosować rozwiązanie

Model ten powinien być stosowany w relacjach pomiędzy dużymi, stabilnymi organizacjami pozarządowymi a samorządem lokalnym. Warunkiem jego zastosowania jest posiadanie przez stronę pozarządową zasobów, których brakuje samorządowi. I na odwrót.

Korzyści dla JST

• Podstawową korzyścią jest dostęp do zasobów, których samorząd nie posiada, lub z jakichś powodów są one dla niego niedostępne. Wobec kryzysu finansów publicznych, nie można pominąć możliwości realizacji zadania, przy braku zaangażowania środków. Taka współpraca to zazwyczaj oszczędność finansów.
• Partnerska realizacja zadania z NGO pokazuje otwartość, elastyczność i gotowość na podejmowanie nowych wyzwań przez samorząd. Może być to niezwykle istotne w rozmowach z partnerami z sektora biznesu bądź dużych instytucji międzynarodowych.

Korzyści dla NGO

W wielu przypadkach zadanie bez partnerstwa z samorządem nie mogłoby być zrealizowane. Partnerska relacja z JST uwiarygadnia też organizację pozarządową w oczach partnerów z innych sektorów.

Wyzwania związane ze stosowaniem

Zabezpieczenie interesów obu stron w dłuższej perspektywie czasowej. Sytuacja organizacji i samorządu zmienia się w czasie, pojawiają się nowe wyzwania. W pewnym momencie współpraca może przekształcić się w model finansowy lub też wspólną realizację projektów zewnętrznych. Ważne jest, aby etap przekształcenia partnerstwa w nową relację był jasno komunikowany, z odpowiednim wyprzedzeniem.

Przykłady zastosowania

Lublin

Miasto wspólnie z koalicją organizacji pozarządowych pozyskało partnerów biznesowych, którzy zainwestowali w remont miejskiego budynku, tworząc fundament do funkcjonowania centrum wsparcia cudzoziemców Baobab. Tylko dzięki partnerskiej umowie pomiędzy Stowarzyszeniem Homo Faber (które reprezentowało szerszą koalicję organizacji) a Miastem Lublin duże międzynarodowe korporacje, takie jak IKEA i Strabag, zaangażowały się w przygotowanie miejsca, w którym od 2023 r. funkcjonuje Baobab. Ani NGO, ani samorząd samodzielnie nie zrealizowaliby tego zadania.

Fundacja Sempre a Frente zaproponowała Miastu Lublin przygotowanie aplikacji o tytuł Europejskiej Stolicy Młodzieży. Miała zasoby i doświadczenie w pracy z młodzieżą oraz osoby doświadczone w przygotowywaniu aplikacji konkursowych. Miasto Lublin dysponowało zasobami, danymi, własnym doświadczeniem w realizacji działań kierowanych do tej grupy osób oraz zespołem, który mógł szybko przygotować niezbędną dokumentację. Wspólna wielomiesięczna praca zaowocowała przyznaniem tytułu Lublinowi.

Poznań

Centrum PISOP, Fundacja NIWA oraz Miasto Poznań prowadzą akcję Wspólnie POZmieniajmy. Polega ona na zarządzaniu wolontariatem pracowniczym w miejscowych przedsiębiorstwach i wspieraniu w ten sposób konkretnych organizacji lub instytucji publicznych. W efekcie tej akcji powstaje partnerstwo trójsektorowe, w którym każda ze stron zyskuje. Jest to działanie regularne, prowadzone od 2023 r.