Opis narzędzia
Otwarty konkurs ofert w formie wsparcia jest najczęstszą formą zlecania realizacji zadań publicznych organizacjom pozarządowym (art. 11 ust. 1 pkt 1) oraz art. 13-16 udppiw). Organ administracji publicznej (właściwy dla danego szczebla samorządu) ogłasza konkurs na realizację konkretnego zadania w formie wsparcia. Wskazuje, że organizacja pozarządowa musi wnieść wkład własny finansowy do zadania, a także osobowy i/lub rzeczowy. Należy zwrócić uwagę, że obecny wzór oferty nie uwzględnia świadczenia pieniężnego od odbiorców zadania jako wkładu własnego. Wybrane w konkursie organizacje otrzymują dotację w formie dofinansowania realizacji zadania.
Kiedy warto stosować rozwiązanie
Otwarty konkurs ofert w formie wsparcia pozwala zapewnić przejrzystość i konkurencyjność wyboru realizatorów zadań. Tryb wsparcia jest zalecany:
- gdy samorząd chce wybrać faktycznie najlepsze oferty – jest to procedura konkurencyjna,
- gdy samorząd chce zlecić zadanie organizacjom pozarządowym (np. długoterminowo), ale nie zabezpieczył w 100% środków na jego realizację, a organizacja ma możliwość wniesienia wkładu z innych źródeł,
- jeśli samorząd chce zachęcić organizacje do poszukiwania dodatkowych środków pozabudżetowych na realizację zadań skierowanych do mieszkańców,
- przy zadaniach o charakterze akcyjnym, krótkoterminowym, których realizacja nie wymaga pełnego pokrycia kosztów ze strony samorządu (np. projekty animacyjne, edukacyjne, społeczne, pobudzające aktywność lokalną),
- gdy planowane jest zlecenie nowego zadania publicznego, a na terenie JST działa kilku potencjalnych wykonawców zadania.
Korzyści dla JST
- Otwarty konkurs ofert w formie wsparcia pozwala na lepsze wykorzystanie środków publicznych, ponieważ samorząd pokrywa tylko część kosztów realizacji, a organizacje „dokładają” własne zasoby finansowe i pozafinansowe lub świadczenia pieniężne od uczestników zadania. Wsparcie umożliwia dofinansowanie większej liczby projektów, co umożliwia wspieranie różnorodnych działań skierowanych do dużej liczby mieszkańców, przy zachowaniu tego samego budżetu.
- W ramach wsparcia można realizować zarówno projekty roczne, wieloletnie, jak i krótkoterminowe, sezonowe. Ten konkurencyjny tryb powinien być stosowany, gdy celem samorządu jest wyłonienie najefektywniejszych i najlepszych propozycji.
Korzyści dla NGO
- Zlecanie zadań publicznych w formie wsparcia daje organizacjom pozarządowym możliwość uzupełnienia finansowania, pozyskanego z innych źródeł, środkami z samorządu. Ta forma realizacji zadania wprowadza elastyczność w planowaniu projektu, a także pobudza zaangażowanie organizacji, ponieważ część środków pochodzi z wkładu własnego lub z innych źródeł.
- Konieczność zabezpieczania wkładu własnego finansowego sprzyja rozwojowi kompetencji organizacji w pozyskiwaniu środków oraz budowaniu współpracy z różnymi podmiotami. To przekłada się na większą niezależność i odporność, a także wzmacnia ich pozycję jako partnerów lokalnego samorządu.
Wyzwania związane ze stosowaniem
Forma wsparcia może rodzić nadmierną konkurencyjność – organizacje rywalizują o środki publiczne, zamiast budować partnerstwa. Duża konkurencja powoduje też, że nie zawsze wszystkie potrzebne społecznie działania uzyskują dofinansowanie, a organizacje z większymi zasobami startują z uprzywilejowanej pozycji. Bez względu na rodzaj zadań i czas ich realizacji (np. roczne, krótkoterminowe) procedura i konieczność zapewnienia wkładu własnego mogą być trudne dla nowych lub małych organizacji – zarówno na etapie przygotowania oferty, gdzie trzeba zadeklarować wkład własny finansowy, jak i na etapie realizacji i rozliczenia zadania.
Z punktu widzenia samorządu, komisje konkursowe mogą mieć trudności przy ocenie realności finansowego wkładu własnego organizacji, zwłaszcza w odniesieniu do zadań wykraczających poza rok budżetowy. Wspieranie zadań trwających dłużej niż rok może rodzić konieczność zabezpieczenia przez organizację wyższego wkładu własnego w kolejnym roku z uwagi na wzrost płacy minimalnej oraz cen rynkowych towarów i usług. Dlatego warto rozważyć procentowy wzrost dotacji w kolejnym roku budżetowym (choć może to być trudne w sytuacji ograniczonych dochodów samorządu).
Przed wdrożeniem trybu wsparcia samorząd powinien skonsultować z organizacjami jego cel. Czy chodzi o zwiększenie konkurencyjności między realizatorami zadania lub pozyskanie środków pozabudżetowych (w kryteriach oceny wkład powinien być odpowiednio wysoko oceniony)? Wysokość, charakter wkładu oraz zasady jego szacowania (szczególnie wkład osobowy i rzeczowy) powinny być jasno określone w ogłoszeniu konkursowym.
| – Zgodnie ze wzorem oferty zawartym w Rozporządzeniu Przewodniczącego Pożytku Publicznego świadczenia pieniężne od odbiorców zadania nie są częścią wkładu. Aby świadczenie pieniężne było uznawane za część wkładu, ogłoszenie konkursowe powinno zawierać informację, że wymagany jest „wkład”, a nie „wkład własny”. Zapis taki rozszerza możliwości wykorzystania wszystkich źródeł. – Wkład osobowy powinien być szacowany na podstawie cen rynkowych pracy społecznej wykonywanej przez osoby zaangażowane w realizację zadania. – Wkład rzeczowy często mylony jest z zasobami rzeczowymi, jakie ma organizacja. Musi mieć wartość księgową i być przeliczony w wysokości faktycznie wykorzystanej do realizacji zadania. |
Przykłady zastosowania
Katowice
Otwarty konkurs ofert w formie wspierania realizacji zadania – „Wspieranie rodziny i systemu pieczy zastępczej poprzez prowadzenie placówek wsparcia dziennego dla dzieci i młodzieży”.
Wartość zadania: 6 116 015 zł
Termin realizacji: od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 r., z możliwością przedłużenia na lata następne, nie dłużej niż do 31 grudnia 2028 r., w formie aneksu do umowy.
Dotacja przyznana na zadanie w 2026 r. może ulec zwiększeniu w przypadku wzrostu kosztów niezbędnych do funkcjonowania placówki (związanych m.in. ze wzrostem płacy minimalnej, kosztów mediów, żywności itp.). Warunkiem zwiększenia dotacji jest złożenie przez zleceniobiorcę wniosku wraz z uzasadnieniem i szczegółową kalkulacją. Wniosek ten, po weryfikacji i akceptacji ze strony zleceniodawcy, zostanie przyjęty do realizacji, pod warunkiem zabezpieczenia w budżecie miasta Katowice dodatkowych środków finansowych na ten cel. W praktyce zwiększenia uzgadniane są na etapie planowania budżetu na rok następny. Środki nie są zabezpieczone w wieloletniej prognozie finansowej.
Gmina Rajcza
W ogłoszeniu otwartego konkursu ofert na realizację zadań publicznych w 2025 r. ujęto trzy obszary:
- kultura i ochrona dziedzictwa narodowego – pula środków: 26 500 zł,
- wspieranie i upowszechnianie kultury fizycznej – pula środków: 25 000 zł,
- działalność na rzecz organizacji w zakresie kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego regionu – pula środków: 3 500 zł (regranting).
Gliwice
Otwarty konkurs ofert na realizację zadań publicznych w dziedzinie wspierania i upowszechniania kultury fizycznej w zakresie sportu osób z niepełnosprawnościami w 2026 r. (zlecenie w formie wsparcia lub powierzenia).
Wartość zadania: 200 000 zł
W ramach zadania realizowane są przedsięwzięcia skierowane do osób z niepełnosprawnościami poprzez organizację i prowadzenie zajęć sportowych i rekreacyjnych dla dzieci i młodzieży w różnych dyscyplinach sportu oraz osób dorosłych.