Wprowadzenie

Wprowadzenie

Oddajemy w Państwa ręce aktualizację Modelu współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi – Model współpracy 2.0. Minęło ponad 10 lat od opracowania jego pierwszej wersji. Aktualizacja pokazuje na nowo możliwości kształtowania współpracy międzysektorowej. Model 2.0 skupia się przede wszystkim na relacjach z administracją samorządową, ponieważ to właśnie tutaj najszerzej rozwija się idea współpracy lokalnej. Rozwiązania w nim zawarte można jednak implementować również na poziomie administracji rządowej (z odpowiednimi modyfikacjami, odnoszącymi się do kompetencji danego szczebla administracji).

Stajemy dziś przed nowymi, skomplikowanymi wyzwaniami lokalnymi: budowaniem odporności społecznej w obliczu kryzysów, transformacją usług publicznych czy koniecznością adaptacji do zmian klimatu i przemian w strukturze społecznej. Współczesna współpraca nie może być już tylko doraźnym zlecaniem zadań. Musi stać się strategicznym partnerstwem, które pozwoli uzyskać efekt synergii, opisywany symbolem „2+2=5” – gdzie połączenie zasobów samorządu i pasji organizacji pozarządowych daje wartość znacznie większą niż suma ich osobnych działań.

Model odpowiada na te wyzwania w ramach obowiązującego prawa. Jednak środowiska pozarządowe, wspierane przez samorządy terytorialne, podejmują także wysiłki mające na celu dostosowanie przepisów do zmieniających się uwarunkowań współpracy między JST i NGO. Najważniejsze proponowane zmiany dotyczą m.in. mechanizmów zlecania zadań publicznych organizacjom. Ich głównym celem jest uelastycznienie procedur zadań przez organizacje pozarządowe oraz dostosowanie ich do potrzeb i możliwości samorządów oraz sektora społecznego. Szczegółowe propozycje zmian przedstawiono w tekście znajdującym się w materiałach dodatkowych: Wyzwania przyszłości – główne kierunki zmian.

Zapraszamy do lektury Modelu współpracy 2.0. Mamy nadzieję, że będzie on wartościową podpowiedzią zarówno dla jednostek samorządu terytorialnego, które chcą świadomie i systemowo rozwijać współpracę z organizacjami i mieszkańcami, jak i dla tych, które dopiero ten rozdział otwierają. Model będzie również przydatnym narzędziem pracy dla lokalnych organizacji pozarządowych zaangażowanych w dialog z samorządem, w szczególności ciał dialogu takich jak rady działalności pożytku publicznego działające przy jednostkach samorządowych różnych szczebli. Mamy także nadzieję, że współpraca przy upowszechnianiu Modelu przyniesie liczne przykłady wdrożenia proponowanych rozwiązań w praktyce i wzbogaci dorobek Modelu w przyszłości.

Życzymy owocnej pracy z Modelem współpracy 2.0 i zapraszamy do wspólnego działania przy jego wdrażaniu.

Zarząd Sieci SPLOT

Podziękowania

W tym miejscu chcielibyśmy podziękować zespołowi ekspertów i ekspertek zaangażowanych w proces aktualizacji założeń Modelu. W trzech grupach eksperckich pracujących nad płaszczyznami Modelu udział wzięli:

Maciej Bielawski, ESWIP, Sieć SPLOT

Jerzy Boczoń, Fundacja RC, Sieć SPLOT

Piotr Choroś, Urząd Miasta Lublin

Ewa Chromniak, Fundacja Biuro Inicjatyw Społecznych, Sieć SPLOT

Piotr Drygała, Urząd Miejski w Dąbrowie Górniczej, Związek Miast Polskich

Piotr Frączak, OFOP

Ewa Gałka, Sieć SPLOT

Adela Gąsiorowska, NIW-CRSO

Mirosława Hamera, RCWIP, Sieć SPLOT

Arkadiusz Jachimowicz, ESWIP, Sieć SPLOT

Anna Kuć, Stowarzyszenie Klon/Jawor, Sieć SPLOT

Agnieszka Lis, Urząd Miasta Katowice

Magdalena Mike, Urząd Miejski w Dąbrowie Górniczej

Agnieszka Otapowicz, Fundacja Masz Moc 

Tomasz Schimanek, Akademia Rozwoju Filantropii w Polsce

Łukasz Waszak, Centrum OPUS, Sieć SPLOT

Zbigniew Wejcman, Stowarzyszenie BORIS, Sieć SPLOT

Mateusz Wojcieszak, Fundacja Pole Dialogu, OFOP

Koordynację prac eksperckich w poszczególnych częściach powierzono: Tomaszowi Schimankowi (Płaszczyzna I), Łukaszowi Waszakowi (Płaszczyzna II) oraz Ewie Chromniak (Płaszczyzna III), która odpowiadała również za całościowe zarządzanie i spójność prac nad Modelem współpracy 2.0. 

Dziękujemy również wszystkim osobom zaangażowanym w konsultowanie założeń Modelu, w tym przedstawicielom i przedstawicielkom jednostek samorządu terytorialnego, administracji publicznej, związków samorządowych oraz organizacji federacyjnych zaangażowanych w pracę Rady Modelu. Dzięki naszej wspólnej pracy powstał materiał, który – mamy nadzieję – będzie ważnym narzędziem rozwijania współpracy lokalnej w czasach, gdy nabiera ona szczególnej wagi.

Słownik użytych skrótów

• COP – centrum organizacji pozarządowych
• CUS – centrum usług społecznych
• GPR – gminny program rewitalizacji
• JST – jednostka samorządu terytorialnego
• MRG – młodzieżowa rada gminy
• Model / Model współpracy – model współpracy administracji publicznej i NGO
• NGO – organizacja pozarządowa (m.in. stowarzyszenie zwykłe, stowarzyszenie rejestrowe, fundacja, ochotnicza straż pożarna, klub sportowy, KGW) oraz inne podmioty prowadzące działalność pożytku publicznego (np. podmioty prawa kościelnego, spółdzielnie socjalne, spółki non-profit)
• RDPP – rada działalności pożytku publicznego
• RPW – roczny program współpracy
• sfery pożytku publicznego – obszary zadań wskazane w art. 4 ust. 1 udppiw, w których JST współpracują z NGO w celu realizacji polityk publicznych
• standardy minimum – podstawowe rozwiązania opisane w Modelu, które należy wdrożyć, aby można było mówić o modelowej współpracy JST i NGO
• udppiw – Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tekst ustawy)