Modelowa współpraca samorządu z organizacjami pozarządowymi w skutecznym dialogu (Płaszczyzna I) oraz realizacji zadań samorządu (Płaszczyzna II) wymaga aktywnych organizacji pozarządowych, które mają potencjał do podejmowania współdziałania w szerokim zakresie. Realizacji tych założeń służy Płaszczyzna III Modelu współpracy. Jej celem jest tworzenie przyjaznych warunków do rozwoju organizacji pozarządowych i aktywności społecznej mieszkańców i mieszkanek, integracji sektora pozarządowego, a także wzmacniania współpracy lokalnej. Zadaniem jednostek samorządu terytorialnego (JST) w Płaszczyźnie III jest zatem wdrażanie rozwiązań, które pomagają mieszkańcom „brać sprawy w swoje ręce”, a organizacjom pozarządowym (NGO) wzmacniać swój potencjał podmiotowy i środowiskowy. Działania te należy postrzegać jako inwestycję we współpracę. Im silniejsze jest lokalne społeczeństwo obywatelskie i im sprawniej funkcjonują organizacje pozarządowe, tym łatwiejsza staje się realizacja założeń I oraz II Płaszczyzny Modelu. Organizacje zyskują wówczas gotowość i potencjał do udziału w dialogu wokół polityk lokalnych oraz do efektywnej współpracy przy realizacji zadań publicznych, a mieszkańcy chętniej angażują się w oddolne działania. Ogranicza to postawy bierności i roszczeniowości.

Warto również zaznaczyć, że ustawy o samorządzie gminnym oraz powiatowym jednoznacznie definiują współpracę i działalność na rzecz NGO jako zadania własne JST, więc wdrożenie założeń Płaszczyzny III Modelu jest praktyczną realizacją tych zadań samorządu.

Jak sygnalizowano wcześniej, realizacja Modelu Współpracy opiera się na zdefiniowanych zasadach współpracy. 

Założenia Płaszczyzny III wprost realizują zasadę pomocniczości. Samorządy lokalne aktywnie uczestniczą w budowaniu zdolności obywateli do samodzielnego zaspokajania potrzeb oraz podejmowania działań na rzecz swoich wspólnot lokalnych. Zgodnie z ideą pomocniczości, im większa jest oddolna aktywność i sprawczość społeczności, tym mniejsza potrzeba bezpośredniej ingerencji władz publicznych w rozwiązywanie lokalnych problemów – równocześnie rośnie rola JST w tworzeniu przyjaznych warunków do działania.

Zgodnie z kolejną zasadą – partnerstwa – lokalne systemy wsparcia powinny powstawać w wyniku współpracy samorządu i organizacji pozarządowych, obejmującej wspólne definiowanie potrzeb, celów i działań oraz sposobów oceny ich skuteczności. Natomiast w myśl zasady efektywności, zakłada się, że system opiera się na optymalnym wykorzystaniu zasobów – zarówno tych udostępnianych przez partnerów, jak i tych pozyskiwanych wspólnym wysiłkiem z zewnątrz.

Zasada suwerenności daje JST autonomię wyboru ścieżek realizacji założeń współpracy, a sektorowi obywatelskiemu niezależność decydowania o poziomie zaangażowania w te procesy. Realizacja zasady jawności oznacza, że wszystkie informacje dotyczące funkcjonowania systemu – w tym zasady udziału i oferowanych form wsparcia – są powszechnie dostępne. Zgodnie zaś z zasadą uczciwej konkurencji możliwości korzystania z dostępnych rozwiązań są otwarte dla wszystkich podmiotów spełniających określone warunki, na równych zasadach.

Zakres Płaszczyzny III polega na działaniu w trzech głównych obszarach:

• wspieranie rozwoju organizacji pozarządowych, 
• wspieranie procesów integracji sektora organizacji pozarządowych,
• wspieranie oddolnej aktywności obywatelskiej mieszkańców i współpracy lokalnej.

Zakres ten odpowiada na potrzeby rozwojowe sektora organizacji pozarządowych – zarówno jako pojedynczych podmiotów, jak i całego środowiska. Potrzeba wzmacniania potencjału NGO wynika z rosnącej roli partnerów społecznych w budowaniu jakości życia mieszkańców i lokalnych systemów usług. Szereg rozwiązań formalnoprawnych zachęca, inicjuje, a niekiedy obliguje JST do zacieśniania współpracy z sektorem społecznym, zarówno w dialogu, jak i realizacji zadań na rzecz mieszkańców. Jednostki samorządu terytorialnego potrzebują więc realnych partnerów do współpracy, a budowa systemu wsparcia pomaga im ten cel osiągnąć.

Płaszczyzna III obejmuje również tworzenie warunków dla aktywności mieszkańców działających w strukturach niesformalizowanych. Zarówno przepisy prawa, jak i praktyka współpracy, pokazują nowe przestrzenie dla oddolnej aktywności oraz określają narzędzia pozwalające na wykorzystanie inicjatywy mieszkańców. Wzrost partycypacji obywatelskiej jest nieuchronnym kierunkiem zmiany lokalnych systemów władzy. Warto dostrzec potencjał energii mieszkańców do działań na rzecz podnoszenia jakości życia społeczności.

Jak pracować z Modelem współpracy w Płaszczyźnie III Płaszczyzna III składa się z trzech obszarów współpracy. Każdy obszar zawiera propozycje narzędzi współpracy, które realizują założenia tej płaszczyzny Modelu. Dobór rozwiązań w danej jednostce samorządowej powinien być adekwatny do lokalnych potrzeb i możliwości. Warto czerpać ze wszystkich trzech obszarów, aby równomiernie rozwijać aktywność i współpracę. Dla wybranych narzędzi wskazano przykłady zastosowania. Warto zapoznać się z nimi, aby przeanalizować możliwość wykorzystania rozwiązania w swojej społeczności. Dodatkowo, w każdym obszarze zostały sformułowane standardy minimum. Są to podstawowe rozwiązania, które rekomenduje się wdrożyć na poziomie każdej jednostki samorządu terytorialnego, aby można było mówić o współpracy modelowej. Budowanie współpracy w Płaszczyźnie III  powinno być poprzedzone rozeznaniem poziomu lokalnej aktywności społecznej, analizą dotychczasowych narzędzi wsparcia oraz wizją rozwoju współpracy z sektorem społecznym i mieszkańcami. Odpowiedź na pytanie: „Gdzie zmierzamy i jak wyobrażamy sobie modelową współpracę?” będzie ważną podpowiedzią w poszukiwaniu rozwiązań. Ważne, aby wspólnie diagnozować i szukać odpowiedzi na te pytania – w gronie samorządowców, przedstawicieli organizacji i aktywnych mieszkańców. Pretekstem do rozmowy mogą być konsultacje rocznego programu współpracy (RPW), który powinien być przewodnikiem po założeniach lokalnego systemu wsparcia.