Opis narzędzia
Zlecanie zadań na podstawie uchwały o sporcie to narzędzie współpracy wynikające z ustawy o sporcie. Odnosi się do wąskiej grupy organizacji pozarządowych – klubów sportowych prowadzących działalność na terenie danej JST i niedziałających w celu osiągnięcia zysku.
Klub sportowy to podmiot mający osobowość prawną, prowadzący działalność sportową w zorganizowanej formie. Zgodnie z art. 2 ww. ustawy są to zadania z zakresu rozwoju sportu obejmujące w szczególności szkolenie sportowe, udział we współzawodnictwie sportowym oraz działania sprzyjające upowszechnianiu sportu.
Kluby sportowe mogą działać w formie:
- stowarzyszeń lub fundacji zarejestrowanych w KRS,
- uczniowskich klubów sportowych (działają na zasadach przewidzianych w ustawie Prawo o stowarzyszeniach i są wpisywane do ewidencji starosty właściwego ze względu na siedzibę UKS),
- stowarzyszeń wpisanych do ewidencji starosty właściwego ze względu na siedzibę klubu (gdy nie prowadzą działalności gospodarczej, a statut takiego stowarzyszenia nie może przewidywać jej prowadzenia),
- spółek kapitałowych, czyli zarejestrowanych w KRS spółek z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółek akcyjnych.
Mimo różnych form działania klubów sportowych, tylko te prowadzące działalność na terenie danej JST i niedziałające w celu osiągnięcia zysku mogą otrzymywać dotacje celowe z budżetu tej jednostki na realizację zadań sprzyjających rozwojowi sportu (art. 28).
Zgodnie z art. 27 ust. 2 ustawy organ stanowiący JST może przyjąć uchwałę, która określi warunki sprzyjające rozwojowi sportu na poziomie lokalnym i tryb finansowania tego zadania oraz cel publiczny z zakresu sportu. To narzędzie różni się od trybu zlecania zadań publicznych organizacjom pozarządowym, w tym klubom sportowym, na podstawie udppiw w zakresie wspierania kultury fizycznej, a jednocześnie przepisy ustawy o sporcie nie wykluczają stosowania obu tych procedur na terenie danej JST.
Uchwała tworzy lokalne ramy prawne – samorząd zapisuje w niej, jakie cele publiczne chce osiągnąć przez wspieranie sportu. Dzięki temu JST może sama zaprojektować system wsparcia rozwoju sportu, dopasowany do lokalnych warunków, możliwości działających tam klubów sportowych oraz celów, które samorząd chce osiągnąć w tej dziedzinie. Przy zlecaniu zadań na podstawie uchwały o sporcie, oprócz aspektu społecznego, liczą się wyniki sportowe, ciągłość procesu szkoleniowego oraz reprezentowanie JST w rywalizacji sportowej. Zakres uchwały i sposób procedowania powinien być przedmiotem szerokich konsultacji z klubami.
Po przyjęciu uchwały organ wykonawczy JST (wójt, burmistrz, prezydent) zarządzeniem powołuje komisję opiniującą wnioski o udzielenie dotacji oraz ustala regulamin jej pracy. Zarządzeniem może również regulować kwestie proceduralne, np. ustalić wzory dokumentów – oferty, umowy, sprawozdania, chyba że wzory te określono w uchwale.
Kiedy warto stosować rozwiązanie
Uchwała o sporcie sprawdza się w samorządach, gdzie sport stanowi istotny element lokalnej polityki publicznej, a działania klubów sportowych mają charakter długofalowy i ciągły. Tryb ten pozwala JST uwzględnić kalendarz i rywalizację, systemy ligowe oraz cykle treningowe, co w zwykłym konkursie ofert z udppiw bywa trudne do osiągnięcia.
Rozwiązanie to jest wskazane, gdy głównymi partnerami samorządu są kluby sportowe, które często nie prowadzą szerokiej działalności pożytku publicznego, lecz skupiają się na rywalizacji, szkoleniu zawodników w konkretnych dyscyplinach i osiąganiu wyników.
Korzyści dla JST
- Dotacje celowe przyznawane klubom na podstawie uchwały o sporcie pozwalają JST prowadzić przemyślaną, zaplanowaną i długofalową politykę w tej dziedzinie. Samorząd ma lepszą kontrolę nad kierunkami rozwoju sportu na swoim terenie, może też świadomie kierować wsparcie do wybranych dyscyplin, poziomów szkolenia lub grup odbiorców.
- Dzięki jasno zapisanym w uchwale celom publicznym (np. rozwój programów sportowych dla dzieci i młodzieży, podnoszenie poziomu sportowego zawodników lokalnych klubów) JST buduje wizerunek partnera, który rzeczywiście wspiera sport i lokalne środowiska sportowe. Sukcesy sportowe lokalnych klubów i zawodników przekładają się na sposób, w jaki samorząd jest postrzegany – jako miejsce sprzyjające aktywności sportowej oraz rozwojowi talentów. To działa jak promocja samorządu, wzmacnia jego rozpoznawalność.
- Dodatkowo uchwała o sporcie porządkuje współpracę z lokalnymi klubami sportowymi. JST ma możliwość przyjęcia w uchwale takich rozwiązań formalnych dotyczących procedur finansowania, które upraszczają system i są adekwatne do lokalnych warunków. Uchwała może określić uproszczony tryb naboru, wprowadzać negocjacje i inne rozwiązania, które są zgodne z zasadami uczciwej konkurencji i jawności, ale przede wszystkim są efektywne. Stałe, znane zasady finansowania pozwalają budować trwałe relacje, a JST może planować budżet w bardziej przewidywalny sposób, co zwiększa efektywność zarządzania środkami publicznymi przeznaczonymi na rozwój sportu.
Korzyści dla NGO
- Finansowanie klubów sportowych na podstawie uchwały o sporcie zapewnia im dostęp do systemu wsparcia dopasowanego do ich specyfiki: szkolenia zawodników w określonych dyscyplinach, rywalizacji sportowej i osiągania wyników. Tryb ten lepiej odpowiada ich codziennej działalności niż konkursy na podstawie udppiw. Kluby zyskują możliwość zaplanowania sezonu sportowego z wyprzedzeniem, zgodnie z kalendarzem rozgrywek i cyklem treningowym. Mogą otrzymać dotację na szkolenie, organizację i udział w zawodach czy zakup sprzętu sportowego. Ważne, że mogą planować swoją działalność na cały sezon sportowy, a nie tylko na jednoroczne projekty.
- Stabilne źródło finansowania i jasne, powtarzalne zasady przyznawania dotacji pomagają w profesjonalizacji klubu i utrzymaniu kadry szkoleniowej. To daje im stabilność i szansę na rozwój. Mogą też budować długofalowe relacje z samorządem – oparte na przewidywalnych zasadach, zaufaniu i wspólnym dążeniu do realizacji celów publicznych w sporcie.
Wyzwania związane ze stosowaniem
Dla samorządu największym wyzwaniem jest precyzyjne zapisanie uchwały: tak, aby procedury były przejrzyste (jasne kryteria oceny ofert i czytelne uzasadnienie przyznanej dotacji) oraz by wszystkie kluby były równo traktowane. Błędy lub niejasności mogą grozić zarzutami o faworyzowanie jakichkolwiek dyscyplin lub naruszeniem zasad konkurencyjności i jawności postępowania. Uchwała o sporcie powinna być powiązana z lokalną polityką w tym obszarze. Może określać kluczowe dyscypliny przeznaczone do rozwoju w JST, co powinno wynikać z programów rozwoju sportu. Uchwała może wprowadzać również rozwiązania związane z konsultowaniem priorytetów na dany rok, np. z radą sportu. Jest to jeden z elementów realizacji współpracy opisanych w Płaszczyźnie I. Konieczne jest także wyraźne rozgraniczenie zadań finansowanych z uchwały o sporcie od tych finansowanych z udppiw, gdzie w ramach rozwoju kultury fizycznej nadal mogą być finansowane inicjatywy oddolne.
Dla klubów sportowych wyzwaniem mogą być obciążenia organizacyjne. Mimo że procedura pozyskiwania dotacji na podstawie uchwały o sporcie jest dla nich bardziej przyjazna niż konkurs z udppiw, jednak na etapie realizacji i rozliczeń dotacji obowiązują ich te same zasady. Obejmują one prowadzenie szczegółowej dokumentacji finansowo-księgowej, dokumentowanie osiąganych wyników, składanie sprawozdań i poddawanie się kontroli. Do innych poważnych wyzwań należą konkurencja między klubami w tej samej dyscyplinie, presja na wyniki jako warunek dalszego finansowania oraz ryzyko zmniejszenia lub utraty dotacji po słabszym sezonie. Potwierdzenie konkretnych osiągnięć sportowych warunkuje wysokość dotacji. Ten mechanizm sprzyja klubom z ugruntowaną pozycją, natomiast mniejsze lub nowo powstałe mogą mieć trudności z jej uzyskaniem.
Przykłady zastosowania
Gmina Bobowo
Uchwała nr XXIX/199/2017 Rady Gminy Bobowo z 19 grudnia 2017 r. w sprawie określenia warunków i trybu finansowania zadań własnych w zakresie sprzyjania rozwojowi sportu (zmieniona Uchwałą nr II/19/2018 Rady Gminy Bobowo)
Przedmiotem zgłaszanych projektów jest przedsięwzięcie klubu o charakterze sportowym, którego celem jest poprawa warunków uprawiania sportu, zwiększenie dostępności mieszkańców gminy do działalności prowadzonej przez kluby, osiągnięcie wyższych wyników przez zawodników klubów oraz upowszechnianie i krzewienie kultury fizycznej.
Wysokość planowanej kwoty na dotacje: 10 500 zł
Gmina Rajcza
Wysokość planowanej kwoty na dotacje: 90 000 zł
Gmina-Miasto Grudziądz
Wysokość planowanej kwoty na dotacje: 64 000 zł
Opole
Uchwała Nr XV/272/15 Rady Miasta Opola z 24 września 2015 r. w sprawie warunków i trybu wspierania rozwoju sportu (zmieniona Uchwałą nr IX/148/24 Rady Miasta Opola z dnia 28 listopada 2024 r.
Uchwała określa maksymalną wysokość dotacji na rok, przypadającą na jeden wniosek o dofinansowanie zadania realizowanego przez klub sportowy oraz łączną wysokość dotacji jednorocznych przyznanych klubowi w danym roku.
Kluby sportowe otrzymują wsparcie w formie dotacji jednorocznych lub wieloletnich. Wnioski o dotacje na rok składane są w trybie ciągłym ofertowym. W przypadku wniosków o dotacje wieloletnie klub sportowy składa je do 30 czerwca roku poprzedzającego rok, w którym ma być przyznana dotacja. Wnioski są opiniowane przez Radę Sportu. Dotacja wieloletnia udzielana jest pod warunkiem ujęcia wspieranego zadania w wieloletniej prognozie finansowej. Dla wniosków o dotacje jednoroczne i wieloletnie przyjęto procedurę podobną do trybu pozakonkursowego wynikającego z art. 19a udppiw, tj. w zakresie terminów i miejsc publikacji wniosków klubów sportowych oraz w zakresie terminów i sposobów zgłaszania uwag dotyczących złożonych wniosków.